Op vrijdag 4 september 2026 worden bij Het Schild aan de Wolfhezerweg in Wolfheze vier Stolpersteine geplaatst. De herdenkingsstenen zijn bedoeld voor vier Joodse mensen met een visuele beperking die aan Het Schild verbonden waren, tijdens de Tweede Wereldoorlog werden gedeporteerd en de oorlog niet hebben overleefd.

De Stolpersteine worden geplaatst voor:

• Ida Aronstein (1866–1945) – Theresienstadt
• Grietje van Beets (1867–1943) – Sobibor
• Emil Mendelsohn (1870–1943) – Sobibor
• Betsy Coster (1856–1943) – Sobibor

Vier namen, vier levens

Ida Aronstein, Grietje van Beets en Emil Mendelsohn woonden tijdens de oorlog in Het Schild, destijds een tehuis voor alleenstaande blinden. Betsy Coster woonde van 1931 tot 1935 in Het Schild en verbleef later in het Psychiatrisch Ziekenhuis Wolfheze.

Op 9 april 1943 werden Ida Aronstein, Grietje van Beets en Emil Mendelsohn uit Het Schild weggevoerd. Ook Betsy Coster werd die dag vanuit het Psychiatrisch Ziekenhuis Wolfheze gedeporteerd. Via Westerbork kwamen zij uiteindelijk terecht in Sobibor en Theresienstadt. Geen van hen keerde terug.

Een vierde Joodse bewoonster van Het Schild, Jeanette van Ronkel, wist op de ochtend van 9 april 1943 met hulp van een medebewoonster het tehuis te verlaten. Via Den Haag kon zij onderduiken bij leden van de Nederlandse Blindenbond en zo de oorlog overleven.

Terug naar de voormalige hoofdingang

De Stolpersteine krijgen een bijzondere plek op het terrein van Het Schild. Ze worden gelegd op de plaats waar zich in 1943 de hoofdingang van het toenmalige gebouw bevond. Via deze ingang werden Ida Aronstein, Grietje van Beets en Emil Mendelsohn op 9 april 1943 weggevoerd.

Het oorspronkelijke gebouw bestaat niet meer. Op 17 september 1944 werd Het Schild tijdens het oorlogsgeweld rond de Slag om Arnhem verwoest. Nu keren de namen van vier mensen die met deze plek verbonden waren juist hier terug.

Aan beide zijden van de gedenkplek worden noppentegels aangebracht. Daarmee wordt de plek niet alleen zichtbaar, maar ook met een taststok herkenbaar voor blinde en slechtziende bewoners en bezoekers.

Niet alleen de namen, ook de mensen

Tijdens de ceremonie wordt stilgestaan bij de levens van Ida Aronstein, Grietje van Beets, Emil Mendelsohn en Betsy Coster. Daarmee wil Het Schild niet alleen herinneren aan wat hun tijdens de oorlog is overkomen, maar ook aandacht geven aan wie zij waren.

Van Ida Aronstein is een eigen gedichtenbundel uit 1912 bewaard gebleven. Tijdens de bijeenkomst wordt haar gedicht ‘In deiner Seele ruht das Glück’ voorgedragen, met de Nederlandse vertaling ‘In jouw ziel rust het geluk’.

Bijzonder is de aanwezigheid van Tania van Remoortere en haar familie, nabestaanden van Ida Aronstein. Zij reizen speciaal vanuit Zuid-Afrika naar Wolfheze om de plaatsing bij te wonen.

Verder zijn onder anderen burgemeester Marcel Fränzel van de gemeente Renkum, Esther van ’t Erve, bestuurder van Pleyade, Frans Knüppe, bestuurslid van Visio Foundation, vertegenwoordigers van Pro Persona en de cliëntenraad van Het Schild aanwezig. Ook Ad van der Waals, die het initiatief voor de plaatsing van de Stolpersteine heeft aangezwengeld, en betrokken lokale historici wonen de bijeenkomst bij.

Ceremonie voor genodigden

De ceremonie vindt op vrijdag 4 september plaats van 14.30 tot circa 15.30 uur en is bedoeld voor genodigden. Bewoners van Het Schild die niet buiten aanwezig zijn, kunnen de ceremonie gezamenlijk via een liveverbinding volgen vanuit Restaurant de Oranjerie.

Na afloop is de gedenkplek voor iedereen te bezoeken op het terrein van Het Schild aan de Wolfhezerweg 101 in Wolfheze.